Congres Cloppenburg 31-03/01-04-2011

Adel verbind(e)t

Deutsch-Niederländischer Arbeitskreis für
Adelsgeschichte
Duits-Nederlandse Kring voor Adelsgeschiedenis





2. deutsch-niederländisches Symposium zur Adelsgeschichte
Adel und Militär in grenzüberschreitender Perspektive
2e Duits-Nederlands Symposium voor Adelsgeschiedenis
Adel en Krijgwezen in grensoverschrijdend perspectief


31. März / 1. April 2011
Nds. Freilichtmuseum – Museumsdorf Cloppenburg, Tagungsraum in der Münchhausenscheune

31 maart / 1 april 2011
Nedersaksisch Freilichtmuseum – Museumsdorf Cloppenburg, Vergaderruimte in de Münchhausenschuur







Gefördert durch


Stadt Cloppenburg

Landschaft des ehemaligen Fürstentums Osnabrück




Niedersächsisches Landesarchiv –
Staatsarchiv Osnabrück

Adelsgeschiedenis is in belangrijke mate met het krijgswezen verbonden: Het zelfbeeld als militaire stand behoorde tot de kern van de adellijke identiteit. De krijgsdienst gold vanouds als een bij de adellijke stand passende activiteit. Verder was het krijgswezen van groot belang als bron van inkomen voor zonen, met name jongere zonen uit adellijke kringen.
De aanwezigheid van de adel beïnvloedde het krijgswezen ingrijpend en gedurende lange tijd. De huurlingenlegers van de 16e en 17e eeuw boden adellijke huurlingen niet alleen kansen voor een carrière,voor aanzien en populariteit, zij boden ook uitzicht op aanzienlijke inkomsten. In de staande legers van de vroegmoderne staten nam de adel wederom een leidende positie in. Een positie, die deze stand tot in de nieuwe tijd wist te behouden. De officiersrang bleef het domein van de adel. Hierin kwam het zelfbewustzijn van deze stand, gebaseerd als deze was op afkomst en op een lange traditie van leidinggeven, tot uitdrukking.
Juist in grensoverschrijdend perspectief biedt het thema “Adel en Krijgswezen” een reeks aanknopingspunten. Immers de militaire inzet van adellijke officieren deed zich gelden in zeer brede ruimtelijk kaders.


31.03.2011
Donnerstag / Donderdag Programma
13.00 – 14.30 Begroeting in het Museumsdorf (Münch-hausenschuur) door Uwe Meiners / Heike Düselder.
Rondleiding langs de tentoonstelling “Adel op het platteland” met de nieuwe focus “Adel en Krijgswezen” in het Museumsdorf
14.30 – 15.00 Koffie- en theepauze

15.00 – 18.00 Begroeting Birgit Kehne / Johan Seekles
Heike Düselder: Korte inleiding
Sectie 1: De Officiersdienst als domein van de Adel
Dagvoorzitters: Birgit Kehne / Johan Seekles
15.15-16.00 Ben Schoenmaker, Den Haag
Bewondering en afkeer. De Pruisische officier als ambivalent voorbeeld voor het Nederlandse officierskorps
16.00-16.45 Gerd Dethlefs, Münster
Dienst aan weerszijden van de grens. Adellijke officieren in Overijssel en Müns-terland 1650-1802.

16.45-17.30 Florian Schönfuß, Paris
Tussen veldleger en waterburcht. Militaire carrières van de Rheinlandse Adel in generatie overstijgend perspectief,1750-1850
18.30 Ontvangst in het stadhuis van Cloppenburg, met een hapje en een drankje
19.30 Openbare avondlezing in het stadhuis door Prof. Dr. Jürgen Kloosterhuis, Berlijn.
“Ordre”, saamhorigheid en portret
Identiteitsvorming en “Traditionsbildung” in het Pruisische officierskorps in de 18e eeuw
Aansluitend, “een gezellig samenzijn” in het “Stübchen“ (dichtbij de Akademie Stapelfeld gelegen)
01.04.2011
Freitag / Vrijdag
9.00 – 10.30 Sectie II: Kenniscultuur en diplomatie

Dagvoorzitters: Marcus Weidner / Redmer Alma
9.00 - 9.45 Marian Füssel, Göttingen
Degen en veer? Instituten en toepas-singen van militaire wetenschap en traditie bij de adel in de vroegmoderne tijd
9.45 - 10.30 Luc Panhuisen, Zwolle
1672: Een Nederlandse diplomaat tracht zijn vaderland te redden

10.30 - 11.00
Koffie- en theepauze

11.00 – 13.45 Sectie III: Zelfbeeld en representatie
Dagvoorzitters: Bernd Walter / Heike Düselder
11.00-11.45 Yme Kuiper, Groningen
Ambtscharisma en militair zelfbeeld van de rijksvorst en stadhouder van Friesland en Groningen, Hendrik Casimir II van Nassau-Dietz (1657-1696)
11.45-12.30 Albert Mensema, Zwolle
Mannen in harnas. Representatie en zelfbeeld op schilderijen van riddermatigen in de 18e eeuw
12.30-13.15 Gunnar Teske, Münster
„Der Edelluide eigen handwerck averst is heren raden end officierer te sijn offte im krieg te dienen." – Adel en krijgswezen in het denken van Sweder Schele tot Weleveld en Welbergen (1569-1639)
13.15 – 13.45 Slotdiscussie en afsluiting van het congres
Dagvoorzitters: Heike Düselder / Birgit Kehne / Johan Seekles
14.00 Middagmaaltijd , einde van het congres

Organisatorische mededelingen

Organisatie: Dr. Birgit Kehne, Nedersaksisch Landsarchief – Staatsarchief Osnabrück
Dr. Heike Düselder, Universiteit Osnabrück / Museumsdorp Cloppenburg

Aanmeldingen voor het congres en de overnachting kunnen tot 21 februari 2011 gericht worden aan dr. Heike Düselder, Museumsdorf Cloppenburg, projektadel@museumsdorf.de.


Congresplaats: Nedersaksisch Openlucht-museum „Museumsdorf Cloppenburg”, Bether Straße 6, 49661 Cloppenburg, Tel. 0049/4471/ 9483-30 (of 9484-11, secretariaat mevr. Stör), Fax 04471 / 9484-74. E-Mail: projektadel@museumsdorf.de
Kijk voor de routebeschrijving op de website: www.museumsdorf.de (onder “service” vindt u informatie over de aankomstroute)
De openbare avondlezing vindt plaats in het Raadhuis van de Stad Cloppenburg, Sevelter Straße 8, Cloppenburg.
Overnachting: Overnachtingsmogelijkheden in de Katholieke Akademie Stapelfeld,
Stapelfelder Kirchstraße 13, 49661 Cloppenburg, Tel. 04471 / 188-0, Fax 04471 / 188-1166. Kijk voor de routebeschrijving op de website van de Akademie: www.ka-stapelfeld.de (onder “Service”).
Voor de deelnemers aan het congres is een contigent slaapkamers gereserveerd.
(Tweepersoonskamer 25 euro per persoon; eenpersoonskamer 35 euro, incl. ontbijt)
U wordt verzocht te melden of u een overnachting in een tweepersoonskamer of in een eenpersoonskamer wenst. Aanmelding per mail is bindend, bij afmeldingen op korte termijn (tot aan twee weken vóór het congres) worden annuleringskosten in rekening gebracht.

Met de auto rijdt men van het Museumsdorf naar de Katholieke Akademie Stapelfeld (ca. 8 km) in maximaal 15 minuten.