Congres Cloppenburg 31-03/01-04-2011

Adel verbind(e)t

Deutsch-Niederländischer Arbeitskreis für
Adelsgeschichte
Duits-Nederlandse Kring voor Adelsgeschiedenis





2. deutsch-niederländisches Symposium zur Adelsgeschichte
Adel und Militär in grenzüberschreitender Perspektive
2e Duits-Nederlands Symposium voor Adelsgeschiedenis
Adel en Krijgwezen in grensoverschrijdend perspectief


31. März / 1. April 2011
Nds. Freilichtmuseum – Museumsdorf Cloppenburg, Tagungsraum in der Münchhausenscheune

31 maart / 1 april 2011
Nedersaksisch Freilichtmuseum – Museumsdorf Cloppenburg, Vergaderruimte in de Münchhausenschuur







Gefördert durch


Stadt Cloppenburg

Landschaft des ehemaligen Fürstentums Osnabrück




Niedersächsisches Landesarchiv –
Staatsarchiv Osnabrück

Adelsgeschiedenis is in belangrijke mate met het krijgswezen verbonden: Het zelfbeeld als militaire stand behoorde tot de kern van de adellijke identiteit. De krijgsdienst gold vanouds als een bij de adellijke stand passende activiteit. Verder was het krijgswezen van groot belang als bron van inkomen voor zonen, met name jongere zonen uit adellijke kringen.
De aanwezigheid van de adel beïnvloedde het krijgswezen ingrijpend en gedurende lange tijd. De huurlingenlegers van de 16e en 17e eeuw boden adellijke huurlingen niet alleen kansen voor een carrière,voor aanzien en populariteit, zij boden ook uitzicht op aanzienlijke inkomsten. In de staande legers van de vroegmoderne staten nam de adel wederom een leidende positie in. Een positie, die deze stand tot in de nieuwe tijd wist te behouden. De officiersrang bleef het domein van de adel. Hierin kwam het zelfbewustzijn van deze stand, gebaseerd als deze was op afkomst en op een lange traditie van leidinggeven, tot uitdrukking.
Juist in grensoverschrijdend perspectief biedt het thema “Adel en Krijgswezen” een reeks aanknopingspunten. Immers de militaire inzet van adellijke officieren deed zich gelden in zeer brede ruimtelijk kaders.


31.03.2011
Donnerstag / Donderdag Programma
13.00 – 14.30 Begroeting in het Museumsdorf (Münch-hausenschuur) door Uwe Meiners / Heike Düselder.
Rondleiding langs de tentoonstelling “Adel op het platteland” met de nieuwe focus “Adel en Krijgswezen” in het Museumsdorf
14.30 – 15.00 Koffie- en theepauze

15.00 – 18.00 Begroeting Birgit Kehne / Johan Seekles
Heike Düselder: Korte inleiding
Sectie 1: De Officiersdienst als domein van de Adel
Dagvoorzitters: Birgit Kehne / Johan Seekles
15.15-16.00 Ben Schoenmaker, Den Haag
Bewondering en afkeer. De Pruisische officier als ambivalent voorbeeld voor het Nederlandse officierskorps
16.00-16.45 Gerd Dethlefs, Münster
Dienst aan weerszijden van de grens. Adellijke officieren in Overijssel en Müns-terland 1650-1802.

16.45-17.30 Florian Schönfuß, Paris
Tussen veldleger en waterburcht. Militaire carrières van de Rheinlandse Adel in generatie overstijgend perspectief,1750-1850
18.30 Ontvangst in het stadhuis van Cloppenburg, met een hapje en een drankje
19.30 Openbare avondlezing in het stadhuis door Prof. Dr. Jürgen Kloosterhuis, Berlijn.
“Ordre”, saamhorigheid en portret
Identiteitsvorming en “Traditionsbildung” in het Pruisische officierskorps in de 18e eeuw
Aansluitend, “een gezellig samenzijn” in het “Stübchen“ (dichtbij de Akademie Stapelfeld gelegen)
01.04.2011
Freitag / Vrijdag
9.00 – 10.30 Sectie II: Kenniscultuur en diplomatie

Dagvoorzitters: Marcus Weidner / Redmer Alma
9.00 - 9.45 Marian Füssel, Göttingen
Degen en veer? Instituten en toepas-singen van militaire wetenschap en traditie bij de adel in de vroegmoderne tijd
9.45 - 10.30 Luc Panhuisen, Zwolle
1672: Een Nederlandse diplomaat tracht zijn vaderland te redden

10.30 - 11.00
Koffie- en theepauze

11.00 – 13.45 Sectie III: Zelfbeeld en representatie
Dagvoorzitters: Bernd Walter / Heike Düselder
11.00-11.45 Yme Kuiper, Groningen
Ambtscharisma en militair zelfbeeld van de rijksvorst en stadhouder van Friesland en Groningen, Hendrik Casimir II van Nassau-Dietz (1657-1696)
11.45-12.30 Albert Mensema, Zwolle
Mannen in harnas. Representatie en zelfbeeld op schilderijen van riddermatigen in de 18e eeuw
12.30-13.15 Gunnar Teske, Münster
„Der Edelluide eigen handwerck averst is heren raden end officierer te sijn offte im krieg te dienen." – Adel en krijgswezen in het denken van Sweder Schele tot Weleveld en Welbergen (1569-1639)
13.15 – 13.45 Slotdiscussie en afsluiting van het congres
Dagvoorzitters: Heike Düselder / Birgit Kehne / Johan Seekles
14.00 Middagmaaltijd , einde van het congres

Organisatorische mededelingen

Organisatie: Dr. Birgit Kehne, Nedersaksisch Landsarchief – Staatsarchief Osnabrück
Dr. Heike Düselder, Universiteit Osnabrück / Museumsdorp Cloppenburg

Aanmeldingen voor het congres en de overnachting kunnen tot 21 februari 2011 gericht worden aan dr. Heike Düselder, Museumsdorf Cloppenburg, projektadel@museumsdorf.de.


Congresplaats: Nedersaksisch Openlucht-museum „Museumsdorf Cloppenburg”, Bether Straße 6, 49661 Cloppenburg, Tel. 0049/4471/ 9483-30 (of 9484-11, secretariaat mevr. Stör), Fax 04471 / 9484-74. E-Mail: projektadel@museumsdorf.de
Kijk voor de routebeschrijving op de website: www.museumsdorf.de (onder “service” vindt u informatie over de aankomstroute)
De openbare avondlezing vindt plaats in het Raadhuis van de Stad Cloppenburg, Sevelter Straße 8, Cloppenburg.
Overnachting: Overnachtingsmogelijkheden in de Katholieke Akademie Stapelfeld,
Stapelfelder Kirchstraße 13, 49661 Cloppenburg, Tel. 04471 / 188-0, Fax 04471 / 188-1166. Kijk voor de routebeschrijving op de website van de Akademie: www.ka-stapelfeld.de (onder “Service”).
Voor de deelnemers aan het congres is een contigent slaapkamers gereserveerd.
(Tweepersoonskamer 25 euro per persoon; eenpersoonskamer 35 euro, incl. ontbijt)
U wordt verzocht te melden of u een overnachting in een tweepersoonskamer of in een eenpersoonskamer wenst. Aanmelding per mail is bindend, bij afmeldingen op korte termijn (tot aan twee weken vóór het congres) worden annuleringskosten in rekening gebracht.

Met de auto rijdt men van het Museumsdorf naar de Katholieke Akademie Stapelfeld (ca. 8 km) in maximaal 15 minuten.

Liedprogramma waarin hofcultuur centraal staat op 11 december

Xenia Meijer & Michael Leopold - OOM*)
Airs de cour en tonos humanos
zaterdag 11 december 20.00 uur

De hofcultuur van Frankrijk en Spanje uit de zeventiende eeuw staat centraal in dit bijzondere liedprogramma, met seculiere muziek van de componisten Lambert, D'Affilard, Marín, Hidalgo, e.a.

Xenia Meijer zingt geciseleerde airs de cour en poëtische tonos humanos, begeleid door de Amerikaanse luitist Michael Leopold.

Xenia Meijer is een vast lid van de in kringen van de Oude Muziek bekende en geliefde ensembles Al Ayre Español en la Sfera Armoniosa, met wie ze talrijke cd’s opnam.

Michael Leopold speelt tijdens dit concert niet alleen als begeleider, maar ook als solist in werken uit de laatste, Franse bloeiperiode van zijn instrument. Daarnaast speelt hij enkele kunstige meerstemmige stukken voor vihuela, het Spaanse antwoord op de luit.

Kaarten kunt u bestellen bij Huis Bergh
Tel. 0314-661281 of info@huisbergh.nl
Entree: € 18,00 / Vrienden Huis Bergh of Oude Muziek € 16,00 (excl. consumptie)

*) Organisatie Oude Muziek: www.oudemuziek.nl




Door: Ben Olde Meierink

Week van de Geschiedenis en de Adel dl.2

Ook bestuurslid van de Werkgroep Ben Olde Meierink heeft een favoriet boek als hij denkt aan het thema van deze Week van de Geschiedenis

Week van de Geschiedenis en de Adel dl.1

Van 16 - 24 oktober 2010 is het de Week van de Geschiedenis. Centraal staat dit jaar het onderwerp: land en water. Ruim 800 activiteiten rondom dit thema worden deze week georganiseerd door bijna 600 erfgoedinstellingen en scholen. Ook de Stichting Werkgroep Adelsgeschiedenis staat stil bij deze bijzondere jaarlijkse gebeurtenis.

Bestuursvoorzitter Redmer Alma geeft in onderstaand film weer aan welk boek hij denkt bij het onderwerp van deze geschiedenisweek.

Conrad Gietman gepromoveerd met indrukwekkende studie over de Oost-Nederlandse Adel

Gisteren promoveerde Conrad Gietman in Utrecht op het onderwerp: eerbegrip binnen de Oostnederlandse Adelscultuur (1555-1702).

Met name de heldere schrijftaal van de Virtus redacteur, zijn grondig onderzoek en antropologische invalshoek werden geprezen tijdens de zitting.

"Republiek van adel gaat over adellijke mythes, obsessies met afkomst, hoofse liefde, vrouwelijke lijdzaamheid en rebellie, schakingen, jachtruzies, gekwetste eer, wraak en de dood. Het is een studie over normen, waarden en ambities van Oost-Nederlandse edelen in de tweede helft van de zestiende en de zeventiende eeuw.

De Republiek der Verenigde Nederlanden is in ons nationaal bewustzijn verankerd als een samenleving van kooplieden en regenten. Deze voorstelling berust op het ‘Hollandse wonder’ van de Gouden Eeuw. Maar waar Holland zich in de zeventiende eeuw kenmerkte door de macht van burgerlijke regenten en een bloeiende stedelijke cultuur, was in de oostelijke gewesten sprake van een traditionele standensamenleving waarin de adel onmiskenbaar de toon aangaf. Macht en aanzien lagen hier in handen van families als Bentinck, Van der Capellen, Van Haersolte en Ripperda. Zij leefden in de overtuiging dat zij op grond van hun adellijke afkomst waren geroepen om te heersen over land en mensen.
Eer vormde het belangrijkste ordeningsprincipe in het bestaan van Oost-Nederlandse edelen. Door dit eerbegrip te ontrafelen en als sleutel te hanteren tot hun leef- en gedachtewereld ontstaat een nieuw, verrassend beeld van een merkwaardige, fascinerende beschaving in het oosten van de Republiek"

Conrad Gietman

Republiek van Adel: Eer in de Oostnederlandse Adelscultuur (1555-1702)

ISBN: 978-90-75879-50-6

Westervoort 2010

Uitgeverij Van Gruting

Het drukwekkende proefschrift is onder andere verkrijgbaar via internet

Door de Werkgroep Adelsgeschiedenis wordt het werk van harte aanbevolen!

Foto: Ben Olde Meierink

'De Haar als seculiere kathedraal' Lezing en rondleiding voor museumjaarkaarthouders

Drs Wendy Landewé zal op 26 en 27 mei een lezing geven over de betekenis en herkomst van neogotische decoraties in Kasteel de Haar. Aansluitend is er een speciale rondleiding.

De actie is bedoeld voor museumjaarkaarthouders. Men kan echter ook iemand meenemen die niet in het bezit is van een dergelijke pas.

Meer informatie over de avond is te vinden op de website van Kasteel De Haar

Jaarboek Virtus 2009

De nieuwe editie van het jaarboek is inmiddels beschikbaar voor alle leden. Ook deze keer is VIRTUS gevuld met boeiende artikelen over de historie van de adel. Een aantal hoofdstukken staan daarbij ook volledig online. Genoeg boeiende artikelen aldus om te lezen in deze koude wintermaanden.